Tusk po szczycie V4: region może znów mocniej wpływać na decyzje w Europie

Po przerwie wróciły rozmowy szefów rządów państw V4

Spotkanie premierów Polski, Czech, Słowacji i Węgier pod Budapesztem miało znaczenie większe niż tylko dyplomatyczny gest. Był to pierwszy formalny szczyt Grupy Wyszehradzkiej od 2024 roku, a więc moment, w którym po dłuższej przerwie cztery państwa Europy Środkowej wróciły do rozmowy w pełnym politycznym formacie. Ostatni taki szczyt z udziałem szefów rządów odbył się w lutym 2024 roku w Pradze. Sam fakt wznowienia spotkań pokazuje, że w regionie pojawiła się potrzeba ponownego szukania wspólnego języka w sprawach ważnych dla całej części Europy.

Grupa Wyszehradzka, czyli V4, tworzą Polska, Czechy, Słowacja i Węgry. To format współpracy, który przez lata był jednym z ważniejszych głosów Europy Środkowo-Wschodniej w Unii Europejskiej, zwłaszcza wtedy, gdy państwa regionu chciały wspólnie zabiegać o swoje interesy. Dla zwykłych obywateli nie jest to tylko temat odległej polityki zagranicznej. To właśnie na takich forach zapadają ustalenia i budowane są koalicje, które później przekładają się na ceny energii, kierunki polityki migracyjnej, warunki dla rolników czy sposób dzielenia unijnych pieniędzy między regiony.

"Wszystko zależy od tego, czy wrócimy do sposobu działania opartego na zaufaniu i wzajemnej lojalności"

Donald Tusk, premier

Premier Donald Tusk podkreślił, że przyszłość współpracy w ramach V4 zależy przede wszystkim od tego, czy państwa regionu będą w stanie ponownie oprzeć relacje na zaufaniu i lojalności. W praktyce oznacza to gotowość do współpracy mimo różnic politycznych czy sporów, które w ostatnich latach osłabiały znaczenie tej grupy. Szef polskiego rządu zaznaczył jednocześnie, że każde z tych państw może znów odgrywać ważną rolę w kształtowaniu wydarzeń w Europie. Z perspektywy mieszkańców Polski, także tych z mniejszych miast i powiatów, oznaczałoby to silniejszą pozycję negocjacyjną kraju w sprawach, które bezpośrednio wpływają na codzienne życie.

"Każde z naszych państw może ponownie odgrywać ważną rolę w kształtowaniu wydarzeń w Europie. Dzięki temu możliwa jest także współpraca ponad istniejącymi różnicami, w sprawach istotnych dla naszych krajów i całego regionu"

Donald Tusk, premier

• W spotkaniu uczestniczyły 4 państwa Grupy Wyszehradzkiej: Polska, Czechy, Słowacja i Węgry.
• Szczyt pod Budapesztem był pierwszym formalnym spotkaniem V4 od 2024 roku.
• Poprzedni szczyt premierów Grupy Wyszehradzkiej odbył się w lutym 2024 roku w Pradze.

Energia, migracja i rolnictwo to sprawy odczuwalne także lokalnie

W wystąpieniu premiera wyraźnie wybrzmiało, że w kilku kluczowych obszarach państwa regionu nadal mają więcej wspólnych interesów niż powodów do sporu. Wśród tematów wskazano bezpieczeństwo energetyczne, politykę klimatyczną, migrację, politykę spójności i rolnictwo. To nie są hasła oderwane od codzienności. Bezpieczeństwo energetyczne przekłada się na stabilność dostaw i poziom rachunków, polityka klimatyczna wpływa na koszty transformacji gospodarki, a polityka spójności decyduje o tym, ile pieniędzy trafia do samorządów na drogi, szkoły, transport czy inwestycje komunalne.

Równie ważne jest rolnictwo, bo to sektor, który pozostaje istotny nie tylko dla wsi, lecz także dla cen żywności i bezpieczeństwa rynku. Gdy państwa regionu mówią jednym głosem, łatwiej zabiegać o rozwiązania korzystne dla producentów żywności, mniejszych gospodarstw i lokalnych rynków. Z kolei kwestia migracji od lat należy do najbardziej wrażliwych tematów europejskich. Wspólne stanowisko państw Europy Środkowej może zwiększać ich wpływ na kształt unijnych regulacji, które potem oddziałują na politykę państw członkowskich i bezpieczeństwo granic.

"Jeśli zawsze będziemy rozumieli, że to, co nas łączy niezależnie od konfliktów, jest silniejsze niż to, co nas dzieli, to Europa zacznie nas słuchać"

Donald Tusk, premier

Premier zaznaczył, że współpraca V4 przynosi najlepsze rezultaty wtedy, gdy opiera się na przekonaniu o dobrych intencjach partnerów. Taki model działania ma znaczenie zwłaszcza w Unii Europejskiej, gdzie decyzje często zapadają po długich negocjacjach i budowaniu większości wokół konkretnych projektów. Dla państw średniej wielkości i mniejszych liczy się nie tylko siła gospodarki, ale także zdolność do tworzenia bloków porozumienia. Właśnie dlatego współpraca regionalna może być narzędziem wzmacniającym pozycję całej Europy Środkowo-Wschodniej.

Silniejszy region ma większą siłę przebicia w Unii Europejskiej

Donald Tusk mówił również o szerszym znaczeniu Grupy Wyszehradzkiej dla państw położonych na wschodniej flance i dla tych krajów, które dołączyły do Unii Europejskiej stosunkowo później niż zachodnie gospodarki. W jego ocenie V4 w momentach największej solidarności dawała polityczny impuls i poczucie, że region może być drogowskazem dla innych. Taki przekaz jest ważny, bo pokazuje, że współpraca Polski, Czech, Słowacji i Węgier nie musi ograniczać się do obrony pojedynczych interesów, ale może budować szerszą pozycję całego regionu w europejskiej debacie.

"Wtedy, kiedy V4 był lojalny i solidarny, dawał też takie światło nadziei wszystkim państwom ze wschodniej flanki, wszystkim tzw. nowym członkom Unii Europejskiej. Nie widzę żadnego powodu, żeby znowu V4 był takim drogowskazem dla tych wszystkich, którzy w konfrontacji z Niemcami, z Francją, z biurokracją brukselską w samotności nie mają szans"

Donald Tusk, premier

Szef rządu zwracał uwagę, że wspólne działania krajów V4 mogą skuteczniej reprezentować interesy regionu na forum europejskim. W praktyce chodzi o to, by państwa Europy Środkowo-Wschodniej nie występowały osobno tam, gdzie wspólny głos daje większą siłę przebicia. Dla obywateli oznacza to większą szansę na obronę rozwiązań ważnych dla lokalnych gospodarek, samorządów, przedsiębiorców i rolników. Im silniejsza pozycja negocjacyjna regionu, tym większa możliwość wpływania na decyzje dotyczące funduszy, regulacji i kierunków rozwoju Unii.

"Gdy Grupa Wyszehradzka była jak jedna pięść, to byliśmy w stanie nie tylko wpływać, ale również narzucać decyzje w Europie"

Donald Tusk, premier

Wypowiedzi premiera pokazują, że Polska chce wrócić do aktywnej współpracy w ramach formatu wyszehradzkiego, ale pod warunkiem odbudowy zaufania między partnerami. To ważny sygnał dla całego regionu, bo wskazuje na próbę znalezienia wspólnej płaszczyzny mimo wcześniejszych napięć. Jeśli taki kierunek utrzyma się w praktyce, mieszkańcy Polski mogą odczuć jego skutki nie tylko w języku politycznych deklaracji, ale także w konkretnych decyzjach dotyczących energii, rolnictwa, migracji czy podziału środków unijnych. Właśnie dlatego spotkanie pod Budapesztem można traktować jako próbę politycznego restartu współpracy, która w przeszłości wielokrotnie wzmacniała głos naszego regionu.