Aleksander Majkowski
Biografia
Aleksander Majkowski urodził się 17 lipca 1876 r. w Kościerzynie jako syn gospodarza i od młodości łączył naukę z działalnością społeczną. Ukończył szkołę ludową, a w latach 1885–1890 uczęszczał do niemieckiego progimnazjum. Otrzymywał stypendium Towarzystwa Pomocy Naukowej w Chełmnie i w 1891 r. przeniósł się do gimnazjum w Chojnicach, gdzie mieszkał w konwikcie. Tam zetknął się z polską literaturą i historią. W 1895 r. uzyskał świadectwo dojrzałości i podjął studia teologiczne, planując zostać księdzem.
Następnie zapisał się na uniwersytet w Berlinie (1897) i zaczął studiować medycynę. Zaangażował się także w pracę społeczną i wygłaszał wykłady dla Polaków. W 1900 r. przeniósł się do Greifswaldu, gdzie poznał środowisko studenckie i działał w kole Zet oraz towarzystwie Adelphia. W 1901 r. został relegowany z uniwersytetu; kontynuował studia w Monachium, rozwijał życie kulturalne i założył Towarzystwo Vistula. W 1903 r. uzyskał absolutorium i udał się do Zurychu, by obronić pracę doktorską z medycyny w Monachium pod kierunkiem Profesora Rückerta. Po obronie w 1904 r. wrócił na Kaszuby, odbył roczną praktykę w szpitalu w Gdańsku i zaczął intensywnie działać kulturalno-społecznie.
W 1905 r. został redaktorem naczelnym GazETY Gdańskiej i jej dodatku Drużba, a w Poznaniu ukazał zbiór poezji kaszubskich Spiewe i frantówci. W 1906 r. osiedlił się w Kościerzynie, otworzył prywatną praktykę lekarską i zaangażował się w działalność społeczną, m.in. w Dom Kaszubski, Towarzystwo Czytelni Polskiej, Towarzystwo Wyborcze, Towarzystwo Śpiewacze Halka oraz Związek Młodych Kupców. Współpracował z I. i F. Gulgowskimi oraz niemieckim Kaszubskim Towarzystwem Ludoznawczym; studiował folklor i kontynuował publikacje w Gazecie Gdańskiej.
Od listopada 1908 r. prowadził w Kościerzynie (a od 1911 r. w Gdańsku) miesięcznik Gryф. Powołał program kulturalno-polityczny i zjednoczył wokół siebie kaszubską inteligencję. Zorganizował wystawę kaszubsko-pomorską i wydał przewodnik po niej. W 1912 r. założył Towarzystwo Młodokaszubów, a w 1913 r. Muzeum Kaszubsko-Pomorskie w Sopocie. Napisał przewodnik po Kaszubach i prowadził badania nad Kaszubami; towarzyszył mu entuzjazm dla kultury regionalnej i folkloru.
W 1914 r. został wcielony do armii pruskiej jako lekarz, służył w Polsce, Rumunii i Francji, notując w pamiętnikach historie Kaszub. Po powrocie w 1918 r. zaangażował się w działalność polityczno-wojskową i w 1919 r. założył Koło Demokratyczne na Prusy Królewskie i Warmię w Gdańsku; został naczelny redaktor Dziennika Gdańskiego i pracował w uniwersytecie ludowym. Uzyskał polski stopień kapitana, a później pułkownika.
W 1920 r. uczestniczył w pracach nad wytyczeniem granicy polsko-niemieckiej i w Towarzystwie Ochrony Polskości na Pomorzu. W Grudziądzu zorganizował Wystawę Sztuk Pięknych Artystów Pomorskich, którą otworzył Józef Piłsudski w 1921 r. Kontynuował działalność polityczną i kulturalną na Kaszubach, organizował teatr w Toruniu, był prezesem Stowarzyszenia Artystów Pomorskich w Grudziądzu i redaktorem naczelnym pisma Pomorzanin (1921–1923). W latach 1921–1923 ponownie wydawał Gryfa, publikował utwory i fragmenty swojej powieści Żëcé i przigòdë Remùsa.
6 października 1921 r. ożenił się z Aleksandrą Komorowską (primo voto Starzyńską) i osiadł w Kartuzach w willi Erem. Miał czworo dzieci: Damrokę, Mestwina, Barbarę i Witosławę. Pracował jako lekarz na kolei, działał społecznie i pisał, często pomagając biednym. W 1923 r. otrzymał Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski za zasługi położone dla Rzeczypospolitej na Pomorzu. Rok później wydał przeredagowany Przewodnik po Szwajcarii Kaszubskiej. Jego działalność była krytykowana, zarzucano separatyzm i bolszewizm, a także niemoralność.
W 1929 r. powołał Zrzeszenie Regionalne Kaszubów z Majkowskim jako prezesem i współpracował z pismem Zrzesz Kaszëbskô. W 1931 r. wrócił do Gryfa, a w 1935 r. otrzymał Srebrny Wawrzyn Akademicki. W kolejnych latach pracował nad Gramatyką kaszubską i Historią Kaszubów (1936–1937). Zmarł 10 lutego 1938 r. na niewydolność serca w Gdyni; pochowano go w Kartuzach. Po śmierci ukazały się jego prace, a jego życie i twórczość były wielokrotnie wznawiane i tłumaczone.
Majkowski jest uważany za czołowego przedstawiciela ruchu kaszubskiego; stworzył Remusa, kształtował pisownię kaszubską i chronił zabytki oraz folklor. Jego spuścizna była i pozostaje inspiracją dla Kaszubów na pola kultury, edukacji i samorządności. W regionie nazwano szkoły, biblioteki i ulice jego imieniem, a w Kościerzynie znajduje się apteka i popiersie pisarza. Rok 2008 został ogłoszony Rokiem Aleksandra Majkowskiego.